BOHATEROWIE WRZEŚNIA 1939 ROKU - PAMIĘĆ, KTÓRA TRWA

W Janowie odbyły się (27.09) uroczystości upamiętniające 87. rocznicę rozformowania 110 Zapasowego Pułku Ułanów. Mieszkańcy Gminy Kolno, zaproszeni goście, przedstawiciele władz samorządowych, wojska, służb mundurowych, organizacji społecznych oraz młodzież szkolna spotkali się, aby oddać hołd żołnierzom września 1939 roku i przypomnieć historię ludzi, którzy w obliczu klęski kampanii wrześniowej nie złożyli broni i zdecydowali się kontynuować walkę o wolność Ojczyzny.

Uroczystości rozpoczęła polowa Msza Święta, odprawiona przy pomniku upamiętniającym rozformowanie pułku. Nabożeństwu przewodniczył ks. ppłk Łukasz Hubacz, kapelan garnizonu Łomża, wraz z duchownymi koncelebrującymi Eucharystię, wśród których byli ks. kanonik Gabriel Jastrzębski, proboszcz parafii w Łosewie oraz ks. kanonik Sławomir Zieliński. Wspólna modlitwa była wyrazem pamięci o żołnierzach, którzy oddali życie w walce o niepodległość Polski, a także o wszystkich ofiarach II wojny światowej.

Gospodarz uroczystości, Wójt Gminy Kolno Józef Bogdan Wiśniewski, przypomniał znaczenie wydarzeń, które rozegrały się w Janowie 28 września 1939 roku.

W swoim wystąpieniu podkreślił, że tegoroczne obchody mają szczególny wymiar, ponieważ organizowane są już po raz piętnasty.

- Ta uroczystość została zainicjowana przez Stowarzyszenie Kawaleryjskie imienia Podlaskiej Brygady Kawalerii. Dziękujemy za tę inicjatywę i za coroczną obecność oraz za to, że wspólnie możemy pielęgnować pamięć o żołnierzach i wydarzeniach września 1939 roku - podkreśla Wiśniewski.

Wójt przypomniał, że rozformowanie pułku nie było zwycięską bitwą ani wydarzeniem o znaczeniu militarnym w tradycyjnym rozumieniu. Jego znaczenie było jednak niezwykle ważne z punktu widzenia dalszej walki o niepodległość.

28 września 1939 roku sytuacja Polski była dramatyczna. Po niemieckiej agresji z 1 września oraz sowieckiej agresji z 17 września polscy żołnierze musieli stawić czoła dwóm najeźdźcom. W obliczu upadku Warszawy i postępującej okupacji ppłk Jerzy Dąbrowski podjął decyzję o rozformowaniu pułku. Żołnierze mogli zakończyć walkę, jednak część z nich zdecydowała się kontynuować ją w ramach wydzielonych oddziałów.

- Nasi żołnierze, widząc, że nie ma już możliwości prowadzenia regularnej walki, mogli pójść zupełnie inną drogą. Mogli zostać zdemobilizowani. Oni jednak podjęli dalszą walkę o Ojczyznę - walkę nierówną, ale świadczącą o niezwykłej odpowiedzialności i patriotyzmie - dodaje wójt.

Wójt nawiązał także do kolejnej ważnej uroczystości, która odbędzie się 29 września w Borkowie - państwowego pochówku szczątków Antoniego Wieczorka, żołnierza Armii Krajowej.

W uroczystości uczestniczył również senator RP Marek Komorowski. Senator podkreślił, że regularnie uczestniczy w obchodach rocznicy rozformowania 110. Pułku Ułanów, wskazując na ich znaczenie dla zachowania pamięci o wydarzeniach września 1939 roku. W swoim wystąpieniu mówił o dramatycznych losach polskich żołnierzy, którzy po klęsce kampanii wrześniowej nie zaprzestali walki o wolność.

Przypomniał losy ppłk. Jerzego Dąbrowskiego, który po rozformowaniu pułku kierował się w stronę Wilna, gdzie dostał się do sowieckiej niewoli i został zamordowany. Senator zwrócił uwagę, że szczegółowe okoliczności jego śmierci do dziś nie są w pełni wyjaśnione. Wspomniał również mjr. Henryka Dobrzańskiego „Hubala”, który kontynuował walkę i poległ w kwietniu 1940 roku.

Jak zaznaczył Senator, losy dowódców i żołnierzy pokazują determinację pokolenia, dla którego niepodległość Polski była wartością najwyższą.

 - Oni wiedzieli, że muszą walczyć i wierzyli w to, że Polska odzyska niepodległość. Dzisiaj żyjemy w wolnym kraju i musimy o tym pamiętać - podkreśla Komorowski.

W dalszej części wystąpienia senator zwrócił uwagę na znaczenie pamięci historycznej i poznawania prawdy o wydarzeniach II wojny światowej.

- Pamięć, prawda, upamiętnienie i zadośćuczynienie – o tym mówimy niejednokrotnie. Jeżeli chodzi o wydarzenia 1939 roku, wiele rzeczy zostało upamiętnionych, ale nie wszystkie okoliczności II wojny światowej są jeszcze do końca poznane - podsumowuje senator..

Ważne słowa podczas uroczystości skierował również Andrzej Szymański, przedstawiciel środowiska kawaleryjskiego i osób zaangażowanych w powstanie pomnika.  Przypomniał, że pomnik w Janowie powstał z inicjatywy śp. Ireneusza Mieczkowskiego, a jego powstanie było wyrazem troski o zachowanie pamięci o żołnierzach.

- Obiecałem swojemu prezesowi Ireneuszowi Mieczkowskiemu, że będziemy dbali o ten pomnik i o honor Wojska Polskiego. To była jego inicjatywa, żeby ten pomnik powstał - mówił.

 Andrzej Szymański wspomniał również Halinę Harmułowicz, najmłodszą córkę ppłk. Jerzego Dąbrowskiego, która przez lata przyjeżdżała do Janowa. Jak podkreślił, jej obecność miała dla niej szczególne znaczenie. „Mówiła: chłopaki, dziękuję Wam bardzo za to, że czcicie pamięć mojego ojca”.

Wspominając córkę dowódcy, zwrócił uwagę, że do dziś nie udało się jednoznacznie ustalić miejsca jego pochówku. Podkreślił również, jak bardzo zmieniło się otoczenie pomnika - z niewielkiego miejsca pamięci powstał dziś reprezentacyjny skwer. Zaznaczył, że miejsce to stało się ważnym punktem pamięci historycznej, odwiedzanym również przez osoby przejeżdżające przez Janowo, które chcą poznać historię tego miejsca.

Istotnym elementem uroczystości była część artystyczna

Przed publicznością wystąpił zespół „Borkowiacy” oraz młodzież ze Szkoły Podstawowej im. kard. Stefana Wyszyńskiego w Janowie, prezentując patriotyczny montaż słowno-muzyczny. Pan Andrzej Śliwka zaprezentował trzy wiersze poświęcone bohaterom walk o wolność Ojczyzny.

Oprawę muzyczną uroczystości zapewnili: Zespół Ludowy „Czerwieniacy” oraz Piotr Gębarski. Ich występy stworzyły wyjątkową atmosferę i były ważnym elementem międzypokoleniowego przekazywania pamięci o historii Polski.

Kolejnym punktem uroczystości było złożenie kwiatów i zapalenie zniczy przy pomniku. Delegacje samorządowe, służby mundurowe, poczty sztandarowe, organizacje społeczne oraz zaproszeni goście oddali hołd żołnierzom 110. Pułku Ułanów i wszystkim bohaterom września 1939 roku

 Była to chwila zadumy, refleksji i wspólnego przypomnienia, że wolność, którą dziś możemy się cieszyć, ma swoją cenę i swoją historię. Zwieńczeniem uroczystości był pokaz konny grupy rekonstrukcyjnej „Zagończycy” z Kolna. Rekonstruktorzy w wyjątkowy sposób przybliżyli uczestnikom ducha polskiej kawalerii i ułańskiej tradycji, nawiązując do historii żołnierzy, których pamięć czczono tego dnia. Po zakończeniu części oficjalnej na uczestników czekała tradycyjna żołnierska grochówka, przygotowana przez organizatorów.

 Podczas tegorocznych obchodów odbył się również Krajowy Trening Reagowania na Sygnał Alarmowy, zorganizowany przez Ochotniczą Straż Pożarną w Zabielu. Była to okazja do sprawdzenia gotowości mieszkańców oraz sprawnego reagowania na sygnał alarmowy. Ćwiczenie przypomniało również o znaczeniu czujności, odpowiedzialności i współpracy w trosce o bezpieczeństwo mieszkańców.