Nowoczesne technologie, lepsza jakość życia na obszarach wiejskich i przeciwdziałanie depopulacji – to główne cele projektu RURALSTRAT „Ramy i kierunki implementacji koncepcji inteligentnej wsi (smart village) w krajowej i regionalnych politykach rozwojowych”, który zainaugurowano w poniedziałek, 25 maja. W spotkaniu wzięli udział: minister rolnictwa Stefan Krajewski, marszałek Łukasz Prokorym, członek zarządu Bogdan Dyjuk, rektor Politechniki Białostockiej prof. Marta Kosior-Kazberuk i Katarzyna Jodko-Piórecka z Instytutu Łukasiewicz – ITECH.

Projekt został wybrany do dofinansowania w XII konkursie programu GOSPOSTRATEG organizowanego przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju. Przygotowało go konsorcjum złożone z Województwa Podlaskiego, Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Politechniki Białostockiej oraz Instytutu Łukasiewicz – ITECH. Będzie realizowany od maja 2026 r. do kwietnia 2029 roku.

Inteligentna wieś i „prawo do pozostania”

Łukasz Prokorym podkreślał, że przedsięwzięcie ma znaczenie nie tylko technologiczne, ale także społeczne.

– Projekt będzie wspierał rozwój naszego województwa, szukanie nowych technologii i nowych kierunków rozwoju obszarów wiejskich. Wpisuje się również w realizowaną przez województwo koncepcję „Right to Stay”, czyli prawa do pozostania – mówił marszałek.

Jak wyjaśnił, chodzi o tworzenie takich warunków życia, aby mieszkańcy nie byli zmuszeni opuszczać swoich miejscowości z powodu braku pracy, edukacji czy dostępu do usług publicznych.

– Chcemy, aby opuszczanie miejsca zwanego domem było zawsze wynikiem swobodnej decyzji, a nie konieczności – zaznaczył.

Łukasz Prokorym przypomniał również, że pomysł wspólnego projektu narodził się kilka miesięcy temu podczas rozmów z przedstawicielami Politechniki Białostockiej i Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

– Dziś możemy ogłosić, że podpisaliśmy już umowę z Narodowym Centrum Badań i Rozwoju i projekt oficjalnie ruszył – dodał.

Smart Village już dzieje się na Podlasiu

Bogdan Dyjuk podkreślał, że idea inteligentnych wsi nie jest już jedynie wizją przyszłości.

– Nowe technologie są dziś podstawą rozwoju nowoczesnego regionu. A takim regionem chcemy być jako województwo podlaskie – mówił.

Jak zaznaczył, samorząd województwa realizuje już pierwsze działania związane z koncepcją Smart Village, m.in. we współpracy z Suwałkami i gminą Suwałki w ramach Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych.  – Nie chcemy czekać do końca projektu w 2029 roku. Zależy nam na tym, aby pierwsze efekty i rozwiązania wdrażać jak najszybciej – podkreślił.

::photoreport{"type":"check-for-article","item":"6287"}

Minister: „Inteligentna wieś staje się rzeczywistością”

Minister Krajewski zwrócił uwagę, że jeszcze kilka lat temu koncepcja Smart Village wydawała się odległą wizją.

– Dziś inteligentna wieś staje się rzeczywistością. Coraz częściej wykorzystujemy nowoczesne technologie po to, żeby na obszarach wiejskich żyło się łatwiej i lepiej – mówił.

Minister podkreślał również znaczenie projektu w kontekście przyszłej perspektywy finansowej Unii Europejskiej.

– Przygotowujemy strategie i rozwiązania, które pozwolą jak najlepiej wykorzystać środki europejskie w nowym budżecie UE. Mówimy o ogromnych pieniądzach, które mogą wspierać rozwój rolnictwa i obszarów wiejskich – powiedział.

Politechnika Białostocka: projekt ma wymiar ogólnopolski

Rektor Politechniki Białostockiej prof. Marta Kosior-Kazberuk podkreśliła, że projekt ma charakter interdyscyplinarny i angażuje specjalistów z wielu dziedzin.

– Chcemy opracować systemowe podejście do rozwoju inteligentnych wsi oraz narzędzia, które realnie poprawią jakość życia mieszkańców – mówiła.

Zaznaczyła również, że ambicją konsorcjum jest stworzenie rozwiązań możliwych do wykorzystania nie tylko w regionie, ale także w całym kraju.

– Smart Village to nie tylko technologie, ale również kwestie społeczne, środowiskowe i organizacyjne – podkreśliła.

Prof. Joanicjusz Nazarko z Politechniki Białostockiej, kierownik części badawczo-rozwojowej projektu, przypomniał, że przedsięwzięcie ma strategiczny charakter.

– Projekt jest bardzo złożony i angażuje około 80 naukowców z niemal wszystkich wydziałów Politechniki Białostockiej – mówił.

Obecnie realizowane są pierwsze analizy dotyczące istniejących już na świecie modeli Smart Village oraz przegląd krajowych i europejskich ram prawnych dla takich rozwiązań.

Rozwiązania dla całego kraju

Przedstawicielka Instytutu Łukasiewicz – ITECH Katarzyna Jodko-Piórecka podkreśliła, że projekt może mieć znaczenie dla większości obszarów wiejskich w Polsce.

– Inteligentna, zrównoważona i zielona wieś potrzebuje nowoczesnych narzędzi, mechanizmów i współpracy wielu środowisk. Chcemy, aby efekty projektu mogły być wykorzystywane w całym kraju – zaznaczyła.

Program GOSPOSTRATEG wspiera projekty pomagające administracji publicznej w tworzeniu nowoczesnych polityk rozwojowych. W XII edycji konkursu zgłoszono 15 projektów o łącznej wartości 87,3 mln zł, z czego pozytywną ocenę otrzymało jedynie siedem przedsięwzięć. Łączna wartość przyznanego dofinansowania przekroczyła 38 mln złotych.

Aneta Kursa

fot.: Kamil Timoszuk