13 kwietnia to Dzień Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej oraz data drugiej masowej deportacji na Sybir. W rocznicę tych wydarzeń złożono kwiaty w białostockich miejscach pamięci – przed Pomnikiem-Grobem Nieznanego Sybiraka przy kościele pw. Ducha Świętego oraz przed Pomnikiem Katyńskim w Parku Zwierzynieckim. Samorząd województwa podczas uroczystości reprezentowała członek zarządu Wiesława Burnos.

Wiosną 1940 r. sowiecka policja polityczna zamordowała blisko 22 tys. obywateli Rzeczypospolitej. Zostali zgładzeni tylko dlatego, że byli patriotami. Zbrodni na polskiej elicie dokonano w Katyniu, Kalininie, Charkowie, Chersoniu, a także Mińsku i Kijowie. Jednak to w lesie w okolicach Katynia Niemcy odnaleźli pierwsze masowe groby z ciałami polskich żołnierzy. Miało to miejsce 13 kwietnia 1943 r.

– Nic nie dzieje się bez przyczyny. To,co dzisiaj jest dramatem naszych sąsiednich narodów Ukrainy i Białorusi, jest skutkiem i brakiem rozsądnej oceny rzeczywistości oraz milczenia elit. Nam nie wolno milczeć, kiedy widzimy choćby zalążki zła. Trzeba stanowczo nazywać rzeczy po imieniu, bo historia lubi się powtarzać – mówiła Wiesława Burnos.

13 kwietnia 1940 r. to również data drugiej masowej deportacji polskich obywateli w głąb ZSRR. Objęła ona ok. 61 tys. ludzi, przede wszystkim rodziny represjonowanych wcześniej osób. Dlatego szacuje się, że w tej grupie było ok. 80 proc. kobiet i dzieci, także rodziny oficerów zamordowanych w Katyniu. Wśród nich znalazł się 6-letni wówczas Tadeusz Borowski-Beszta.

– W nocy nas obudzono i kazano nam się ewakuować. Zaprowadzono nas do wagonów towarowych przy stacji Łapy. Przez dwa tygodnie byliśmy wiezieni do północnego Kazachstanu, tam nas wyładowano i porozwożono po kołchozach, jako element roboczy – wspominał Sybirak.

Od 10 lutego 1940 r. do czerwca 1941 r. władze Związku Sowieckiego zorganizowały cztery wywózki na Wschód. W sumie według danych NKWD zesłano ok. 330-340 tys. osób. Wiele z nich nigdy nie wróciło do kraju.

W czwartkowych uroczystościach, zorganizowanych przez Miasto Białystok, udział wzięli m.in.: reprezentanci administracji rządowej i samorządowej, przedstawiciele Stowarzyszenia Rodzina Katyńska oraz Związku Sybiraków w Białymstoku, służby mundurowe, duchowieństwo oraz reprezentanci Instytutu Pamięci Narodowej.

Anna Augustynowicz

red.: Edyta Chodakowska-Kieżel