Za większość rolników składkę zdrowotną płaci państwo (analiza)

W środę ministra zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda pytana w radiu RMF FM o finansowanie leczenia w publicznym systemie powtórzyła, że nie będzie zmian w składce zdrowotnej. – Natomiast dużo się mówi o grupach uprzywilejowanych, jeżeli chodzi o składkę zdrowotną, więc zobaczymy – powiedziała. Dodała, że jedna z propozycji, która pojawia się w wypowiedziach i propozycjach środowisk, dotyczy również Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS). – Ale to są decyzje polityczne – zastrzegła.

W związku z problemami finansowymi Narodowego Funduszu Zdrowia w ubiegłym roku pojawiła się presja na przegląd grup uprzywilejowanych pod względem wysokości odprowadzanej składki zdrowotnej.

Większość ubezpieczonych w KRUS (60 proc.), czyli rolnicy i ich rodziny (domownicy), nie płaci w ogóle składki zdrowotnej, bo robi to za nich budżet państwa – wynika z analizy opublikowanej w czasopiśmie KRUS „Ubezpieczenia w rolnictwie. Materiały i studia”.

To osoby prowadzące działalność rolniczą na gruntach do sześciu hektarów przeliczeniowych, za które składka jest dotowana z budżetu państwa – stanowią one ponad 60 proc. wszystkich ubezpieczonych w KRUS (blisko 580 tys. osób we wrześniu 2025 r.).

Z danych zebranych w analizie wynika, że do 20 zł miesięcznie składki zdrowotnej płaci kolejne 26 proc. ubezpieczonych w KRUS.

W Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Zdrowotnego we wrześniu 2025 r. w sumie ubezpieczonych było 942 tys. osób.

W publikacji zaznaczono, że tylko rolnicy prowadzący działy specjalne produkcji rolnej (np. uprawy w szklarniach, grzybów, hodowlę drobiu, zwierząt futerkowych) płacą minimalną składkę 420 zł, najbardziej zbliżoną do oskładkowania minimalnego wynagrodzenia. Pomocnicy i domownicy takich rolników płacą składkę wynoszącą 257 zł miesięcznie. W sumie jest to 2,6 tys. osób.

Według GUS przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego wyniósł w 2024 r. 5429 zł.

Autorzy analizy zwrócili uwagę, że jeśli rolnik prowadzi jednocześnie pozarolniczą działalność gospodarczą, to płaci wyłącznie składkę zdrowotną związaną z działalnością rolniczą, podobnie jak domownik jego gospodarstwa.

To korzystne rozwiązanie dla przedsiębiorców, którzy płacą składkę zdrowotną od swoich przychodów.

W 2024 r. przychody z KRUS do NFZ wyniosły 4,2 mld zł – wynika z kolei z dokumentu, który Ministerstwo Zdrowia przekazało w grudniu Trójstronnemu Zespołowi do Spraw Ochrony Zdrowia.

Największą część przychodów Funduszu ze składek na ubezpieczenie zdrowotne stanowią składki ZUS – w 2024 r. było to 97,3 proc. przychodów ze składek, czyli 154,5 mld zł.

Pracownicy (11,4 mln osób) wpłacili 79,9 mld zł z tytułu składek (roczna kwota na osobę to 7 tys. zł).

Emeryci i renciści (8,5 mln osób) – 34,8 mld zł (roczna kwota na osobę – 4 tys. zł).

Osoby na umowie agencyjnej, zleceniu lub o świadczeniu usług (2,2 mln osób) – 5 mld zł (roczna kwota na osobę to 2,3 tys. zł).

Osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą (1,6 mln osób) – 18,7 mld zł (roczna kwota na osobę 11,6 tys. zł).

Wartość składek opłacanych z budżetu państwa za pośrednictwem ZUS wyniosła za 2024 r. blisko 621,5 mln zł.

Państwo płaci składki zdrowotne m.in. za duchownych, za osoby podlegające kwalifikacji wojskowej pełniące służbę w policji, Straży Granicznej i Służbie Ochrony Państwa, a także m.in. za osoby pobierające zasiłek stały z pomocy społecznej, pobierające świadczenie pielęgnacyjne, świadczenie wspierające, zasiłek dla opiekuna, uchodźców, aplikantów Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury oraz małżonka prezydenta RP.

Składki dla duchownych wyniosły 83 mln zł w roku 2024. Jest to składka w wysokości 9 proc. specjalnego zasiłku opiekuńczego w wysokości 620 zł, czyli 55,8 zł. Wyjątkiem są duchowni podatnicy podatku od osób fizycznych lub zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów osób duchownych. MZ zaznaczyło, że nie jest możliwe wskazanie, jaka część z wartości składek osób duchownych została sfinansowana z budżetu państwa, gdyż ZUS nie rozgranicza ich od składek zapłaconych przez duchownych – podatników.

Z wnioskiem o informację na temat naliczanych składek zdrowotnych zwróciła się pod koniec roku do Ministerstwa Zdrowia strona społeczna Trójstronnego Zespołu do Spraw Ochrony Zdrowia. W tym samym czasie partie Koalicji 15 października przygotowały propozycje korekt w finansowaniu ochrony zdrowia. Na spotkaniu z ministrem zdrowia poseł Marek Sawicki (PSL) powiedział, że jest otwarty na rozmowę o kwestii składek płaconych przez rolników.

Katarzyna Nocuń (PAP)

kno/ akar/