Środki zgromadzone na subkoncie w ZUS-ie mogą zostać podzielone i wypłacone osobom uprawnionym w przypadku rozwodu, unieważnienia małżeństwa, ustania wspólności majątkowej lub śmierci osoby, dla której ZUS prowadzi subkonto. Co do zasady nie podlegają one jednak dziedziczeniu, jeśli zmarły ukończył 65 lat i miał już przyznaną tzw. emeryturę docelową. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy od wypłaty pierwszej emerytury docelowej minęły mniej niż trzy lata, wówczas przysługuje tzw. wypłata gwarantowana.

- Część środków, które przypadają byłemu współmałżonkowi w wyniku podziału majątku wspólnego jest przekazywana na jego subkonto w ZUS-ie oraz rachunek w OFE. Nie jest to wypłata gotówkowa, lecz zapis tych środków na subkoncie i rachunku w OFE byłego współmałżonka - informuje Katarzyna Krupicka, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS  w województwie podlaskim.

Po śmierci ubezpieczonego środki trafiają do osób przez niego wskazanych, a w razie ich braku – do spadkobierców. Jeżeli zmarły pozostawał w związku małżeńskim i obowiązywała wspólność majątkowa, połowa środków zgromadzonych w okresie trwania tej wspólności trafia na subkonto
w ZUS-ie i rachunek w OFE współmałżonka. Pozostała część jest przekazywana osobom wskazanym lub wchodzi do masy spadkowej. Jeżeli zmarły nie pozostawał w związku małżeńskim lub między małżonkami nie było wspólności majątkowej, całość środków trafia do osób wskazanych lub w razie ich braku do spadkobierców.

Kiedy nie będzie wypłaty środków  po zmarłym

Środki z subkonta w ZUS-ie nie zostaną wypłacone, jeśli zmarły miał ukończone 65 lat i przyznaną emeryturę docelową. W takiej sytuacji osobom uposażonym może przysługiwać jedynie jednorazowe świadczenie pieniężne, tzw. wypłata gwarantowana, ale tylko wtedy, gdy od pobrania przez zmarłego pierwszej emerytury docelowej nie minęły 3 lata. Po tym czasie wypłata gwarantowana nie przysługuje.  Z kolei jeśli zmarły nie przystąpił do OFE i nie miał subkonta w ZUS-ie, nie ma środków, które mogłyby zostać wypłacone.

Kto misi mieć subkonto w ZUS-ie obowiązkowo, kto dobrowolnie, a kto nie ma wcale

Subkonta co do zasady nie mają osoby urodzone przed 1 stycznia 1949 roku, ponieważ
nie mogły należeć do OFE. Członkostwo w OFE było obowiązkowe dla osób urodzonych po 1968 roku, a osoby z roczników 1949–1968 mogły przystąpić do niego dobrowolnie. Od 1 lutego 2014 roku podpisanie umowy z  OFE nie jest obowiązkowe. Osoby rozpoczynające pracę mają cztery miesiące na podjęcie tej decyzji, a jeśli nie zdecydują się na  OFE, cała składka (7,3% podstawy) trafia na subkonto w ZUS-ie.

Wniosek o wypłatę środków składać  do ZUS czy OFE?

Jeżeli zmarły miał subkonto w ZUS-ie był członkiem OFE, wniosek o podział środków składa się w OFE. To OFE rozpoczyna procedurę podziału i w ciągu 14 dni od dokonania podziału przekazuje do ZUS-u informację o osobach uprawnionych oraz ich udziałach. Zakład dokonuje podziału środków na subkoncie zgodnie z otrzymanym zawiadomieniem w terminie 3 miesięcy.

Jeżeli natomiast zmarły miał wyłącznie subkonto w ZUS-ie, wniosek o podział środków składa się bezpośrednio do ZUS-u (formularz USS). Dotyczy to sytuacji, gdy zmarły nigdy nie był lub nie jest już członkiem OFE, ponieważ całość jego środków została wcześniej przeniesiona na subkonto w ramach tzw. suwaka bezpieczeństwa.

Warto aktualizować dane osób uposażonych

Osoby, które mają rachunek w OFE lub posiadają wyłącznie subkonto w ZUS-ie mogą za życia wskazywać i zmieniać osoby uprawnione oraz ich procentowy udział w środkach zgromadzonych na subkoncie w ZUS-ie lub na rachunku w OFE. Osoby, które mają rachunek w OFE zgłaszają takie zmiany bezpośrednio do OFE, także w przypadku rezygnacji z dalszego przekazywania składek. Osoby posiadające wyłącznie subkonto w ZUS-ie zgłaszają je do Zakładu. Warto również na bieżąco aktualizować dane adresowe osób uprawnionych.

Bardzo przydatną wiedzą jest również to, do którego OFE należał zmarły. ZUS udostępnia informacje o członkostwie zmarłego w OFE wyłącznie po okazaniu prawomocnego postanowienia o nabyciu spadku lub zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia, dlatego warto znać OFE, z którym zmarły zawarł umowę.