Prace archeologiczne zaplanowane na rok 2017 zostały już zakończone. Prace są prowadzone pod kierownictwem dr Ewy Marczak - Łukaszewicz. Wieś Truszki-Zalesie leży w gminie Kolno. We wczesnym średniowieczu była ważnym ośrodkiem politycznym i gospodarczym, leżącym na szlaku handlowym, który łączył Azję Mniejszą z północną Europą. Świadczą o tym znalezione srebrne dirhemy arabskie (monety arabskie z IX-X wieku).

W miejscowości znajduje się zespół osadniczy z okresu wczesnego średniowiecza – grodzisko "Okop" otoczone trzema osadami. 

Badania archeologiczne w Truszkach-Zalesiu prowadzi IA UW. Biorą w nich udział studenci IA UW. W latach 1984-1985 prace przebiegały pod kierunkiem prof. dr. hab. Jerzego Gąssowskiego, a od 2001 roku kieruje nimi Ewa Marczak z udziałem prof. A. Łukaszewicza. W Truszkach-Zalesiu prowadzono badania powierzchniowe, wykopaliskowe, geofizyczne oraz wykonano zdjęcia lotnicze terenu.

– Podstawowym celem tych badań jest ustalenie chronologii grodziska i osad, odpowiedź na pytanie: do kogo one należały - do Słowian czy do ludności bałtyjskiej? – informuje Ewa Marczak-Łukaszewicz.   – Wiele przemawia za tym, że byli to Bałtowie. Badania wykopaliskowe wykazały, że jedna z trzech osad to osada strażnicza a dwie pozostałe osady pełniły funkcję zaplecza gospodarczego grodu.  

Gród wybudowany na planie koła o średnicy około 100 m otaczał pojedynczy wał ziemny wzmocniony konstrukcjami drewnianymi i kamiennymi. Centralna część grodu, czyli majdan, nie była zabudowana. Obiekty mieszkalne i gospodarcze znajdowały się wewnątrz grodu, u podnóża wału.

Na podstawie zachowanej dębowej belki można oszacować, że budowę grodziska ,,Okop” rozpoczęto w 926 – 927 roku. Dwie osady „Siedlisko” i „Nikienki” były zapleczem gospodarczym grodu.

Archeolodzy odkryli między innymi fragmenty naczyń glinianych, przedmiotów codziennego użytku i kości udomowionych zwierząt. Do najciekawszych znalezisk należą: przedmiot wykonany z poroża młodego jelenia - gwizdek lub wabik, paciorek wykonany z białej masy szklanej oraz grzebień z poroża jelenia. Znaleziska świadczą o dalekosiężnej wymianie handlowej mieszkańców odkrytego grodu z Bliskim Wschodem i Skandynawią. Eksponaty po skatalogowaniu i opisaniu znajdą się w Muzeum Północno – Mazowieckim w Łomży.

- Mamy nadzieję kontynuować jeszcze nasze prace w przyszłym roku - podsumowuje Ewa Marczak-Łukaszewicz.

Czytaj więcej: http://www.archeo.uw.edu.pl

oraz http://zstkolno.pl