W tym roku, podobnie jak przez dwa poprzednie lata, nie będzie zbiorów winniczka w woj. warmińsko-mazurskim - poinformowała w piątek Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie. Powodem jest konieczność ochrony osłabionej lokalnej populacji tego ślimaka.

Decyzję o wstrzymaniu zbioru w 2026 r. podjął Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska (RDOŚ) w Olsztynie. Winniczki podlegają w Polsce częściowej ochronie gatunkowej. Do celów przetwórstwa spożywczego można je zbierać jedynie przez 30 dni w roku - od 20 kwietnia do 31 maja. Muszą to być wyłącznie osobniki o średnicy muszli powyżej 30 mm. Aby zbiór był zgodny z prawem, należy mieć zezwolenie RDOŚ.

Rzeczniczka RDOŚ Justyna Januszewicz poinformowała PAP, że decyzja o wstrzymaniu zbiorów w tym roku jest podyktowana koniecznością ochrony lokalnej populacji winniczków oraz brakiem wyraźnych oznak regeneracji tego gatunku w regionie.

Przypomniała, że w woj. warmińsko-mazurskim pozyskiwanie winniczka było wstrzymane również w latach 2024-2025. Uzasadniono to wówczas zdecydowanym spadkiem pozyskanego tonażu tego mięczaka. W latach 2018-2023 w regionie zebrano od 39 ton do 111,5 ton winniczków. Wcześniej te liczby były znacznie wyższe: w latach 2012-2013 zbiory wynosiły ok. 240 ton, a w 2011 r. - nawet 410 ton.

- Dane wskazywały jednoznacznie, że populacja tego mięczaka w regionie jest osłabiona. Brak dostępności osobników w rozmiarze komercyjnym przekładał się również na zainteresowanie zbiorem. W 2023 r., czyli w ostatnim roku, kiedy zbiór był możliwy, wydaliśmy zaledwie 21 zezwoleń, a w latach wcześniejszych od 40 do nawet 90 – wskazała rzeczniczka.

W ubiegłym roku w województwie przeprowadzono badania stanu populacji winniczka. Objęto nimi 168 powierzchni badawczych, tj. kwadratów o bokach 10 m na 10 m, reprezentujących siedem typów siedlisk: brzegi wód, lasy, łąki, nasypy kolejowe, pobocza dróg, zakrzaczenia i siedliska ruderalne. W sumie zinwentaryzowano 2593 ślimaki winniczki, z czego tylko 172 to osobniki (czyli niespełna 7 proc.) miały muszlę powyżej 37 mm. Na jednej czwartej powierzchni badawczych w ogóle nie stwierdzono obecności winniczków.

Według RDOŚ z przeprowadzonej analizy wynika jednoznacznie, że populacja nie zdołała się w pełni zregenerować i pozostaje osłabiona. Na przeważającej liczbie stanowisk odnotowano niską reprezentację dorosłych okazów, które mogą przystąpić do rozrodu i zapewnić ciągłość lokalnej populacji. W wielu lokalizacjach stwierdzono całkowity brak przedstawicieli tego gatunku.

- W związku z tym konieczna jest kontynuacja działań ochronnych i w 2026 r. nie będą wydawane zezwolenia na pozyskiwanie ślimaków winniczków do celów przetwórstwa spożywczego – podsumowała Januszewicz.

Winniczki (Helix pomatia) to największe lądowe ślimaki występujące w Polsce. Jako produkt spożywczy są eksportowane do Francji, Hiszpanii czy Włoch. Poza dziko żyjącymi winniczkami, Polska eksportuje również ślimaka szarego, czyli gatunki pochodzenia afrykańskiego i śródziemnomorskiego, hodowane na fermach.(PAP)

mbo/ pad/