Wilgoć w starym domu to jeden z najczęstszych problemów pojawiających się podczas remontów i modernizacji budynków. Odpadające tynki, wykwity solne, zawilgocone ściany piwnic czy charakterystyczny zapach stęchlizny bardzo rzadko są przypadkiem. W praktyce najczęściej wynikają z braku lub nieskutecznej izolacji fundamentów w starym domu, a w szczególności z braku izolacji poziomej.
Jeżeli wilgoć wychodzi powyżej cokołu, a ściany „ciągną wodę” mimo kolejnych napraw, problem nie leży w tynku ani w farbie. W takich sytuacjach konieczne jest systemowe podejście do ochrony fundamentów, a nie doraźne maskowanie objawów.

Wstęp – stary dom + brak izolacji poziomej = problem, który wraca

W starszym budownictwie izolacja pozioma fundamentów:

• często nie była wykonywana wcale,
• bywa wykonana z materiałów, które po latach straciły swoje właściwości,
• jest nieciągła lub została uszkodzona w trakcie wcześniejszych remontów.

W efekcie mur fundamentowy ma stały kontakt z wilgocią gruntową. Sama izolacja pionowa fundamentów nie rozwiązuje wtedy problemu, ponieważ nie zatrzymuje podciągania kapilarnego. Jeśli wilgoć pojawia się na ścianach wewnętrznych, a tynki ulegają degradacji, konieczne jest działanie całościowe – obejmujące zarówno izolację poziomą, jak i pionową.

Skąd bierze się wilgoć w starych fundamentach?

Brak izolacji poziomej w murach fundamentowych

To najczęstsza przyczyna zawilgocenia w starych domach. Mur, pozbawiony bariery poziomej, działa jak knot – wilgoć z gruntu jest transportowana ku górze na zasadzie podciągania kapilarnego.

Uszkodzona lub nieciągła izolacja pionowa

Stare powłoki bitumiczne, fragmentaryczne zabezpieczenia czy prowizoryczne folie nie tworzą skutecznej bariery przeciwwilgociowej. W praktyce woda gruntowa i opadowa ma swobodny dostęp do konstrukcji.

Zmiana warunków gruntowo-wodnych

Podniesienie poziomu wód gruntowych, zabudowa sąsiednich działek lub zmiany w odwodnieniu terenu powodują, że budynek pracuje dziś w zupełnie innych warunkach niż w momencie budowy.

Błędy wcześniejszych „napraw”

Zamykanie wilgoci w murze szczelnymi farbami, tynkami lub okładzinami prowadzi do:

• zasolenia przegród,
• odspajania warstw wykończeniowych,
• przyspieszonej degradacji muru.

Dlaczego brak izolacji poziomej to kluczowy problem?

Wilgoć w murach przemieszcza się od dołu do góry, niezależnie od tego, jak dobrze zabezpieczona jest ściana od zewnątrz. Jeżeli nie zostanie wykonana skuteczna izolacja pozioma fundamentów w starym domu, wilgoć będzie:

• regularnie wracać,
• przechodzić przez nowe tynki,
• powodować rozwój grzybów i pleśni,
• osłabiać strukturę muru.

Osuszanie, tynki renowacyjne czy wentylacja poprawiają warunki użytkowe, ale nie rozwiązują przyczyny problemu. Bez odcięcia podsiąkania kapilarnego muru są to wyłącznie działania wspomagające.

Izolacja pozioma a izolacja pionowa – kluczowe rozróżnienie

W praktyce bardzo często spotyka się przekonanie, że wykonanie izolacji pionowej fundamentów wystarczy, aby rozwiązać problem wilgoci w starym domu. To jeden z najczęstszych błędów popełnianych przy renowacji starszych budynków.

Izolacja pozioma i izolacja pionowa pełnią bowiem zupełnie różne funkcje.

Izolacja pozioma to bariera wykonywana w murze, której zadaniem jest zatrzymanie wilgoci podciąganej kapilarnie ku górze. W prawidłowo zaprojektowanym budynku znajduje się ona pomiędzy fundamentem a ścianą nośną lub w dolnej części muru fundamentowego. Jej brak powoduje, że mur działa jak gąbka – wilgoć z gruntu jest stale transportowana w górę konstrukcji, niezależnie od stanu tynków i wykończenia.

Z kolei izolacja pionowa zabezpiecza zewnętrzne powierzchnie fundamentów przed wilgocią napierającą z boku – wodą gruntową i opadową. Chroni mur od strony gruntu, ale nie zatrzymuje podciągania kapilarnego.

Dlatego wykonanie samej izolacji pionowej w budynku bez izolacji poziomej rozwiązuje problem tylko częściowo. Skuteczna ochrona fundamentów wymaga połączenia obu zabezpieczeń w jeden system.

Jakie są realne metody wykonania izolacji poziomej w starym domu?

Iniekcja pozioma – kiedy ma sens?

Iniekcja pozioma to jedna z najczęściej stosowanych metod, gdy izolacja fundamentów starego domu musi zostać wykonana bez ingerencji w konstrukcję nośną.

Na czym polega technologia?
muszą zostać wykonane bez ingerencji w konstrukcję nośną.

Jak działa iniekcja?
Polega na wytworzeniu w murze blokady hydrofobowej lub krystalicznej. Wprowadzony preparat:

• w metodach krystalicznych reaguje ze związkami wapnia w murze,
• w przypadku kremów i żeli iniekcyjnych nasyca pory silanami i siloksanami.

Kluczowe jest, aby iniekcja została wykonana na całej grubości muru – częstym błędem jest pomijanie środkowej części szerokich fundamentów, zwłaszcza z kamienia.

Rodzaje iniekcji:

• grawitacyjna – stosowana w murach suchych lub umiarkowanie wilgotnych,
• ciśnieniowa – wykorzystywana przy wyższym stopniu zawilgocenia i niejednorodnej strukturze muru.

Warunki skuteczności:

• właściwe rozpoznanie rodzaju muru (cegła, kamień, mur mieszany),
• określenie stopnia zawilgocenia i zasolenia,
• brak aktywnego naporu wody.

Zalety:

• brak podcinania murów,
• możliwość wykonania od wewnątrz,
• relatywnie szybka realizacja.

Ograniczenia:

• nieskuteczność w murach nasyconych wodą,
• wysoka wrażliwość na błędy wykonawcze,.

Podcinanie murów – rozwiązanie radykalne

Podcinanie polega na mechanicznym przecięciu muru i wprowadzeniu nowej, fizycznej izolacji poziomej.

Stosuje się je:

• w murach jednorodnych,
• przy dobrym stanie technicznym budynku,
• gdy inne metody okazują się nieskuteczne.

To rozwiązanie trwałe, ale wymagające projektu technicznego, nadzoru i etapowania robót.

Izolacja pionowa fundamentów – niezbędne uzupełnienie

Izolacja pionowa chroni fundamenty przed wilgocią boczną, ale nie zastępuje izolacji poziomej.

Warto pamiętać, że:

• drenaż opaskowy obniża poziom wody, ale nie blokuje podciągania kapilarnego,
• izolacja pionowa nie zawsze może być wykonana na całej wysokości fundamentu (granice działki, zabudowa).

To dodatkowo podkreśla znaczenie dobrze wykonanej przepony poziomej.

Najczęstsze błędy przy hydroizolacji starych fundamentów

• wykonanie wyłącznie izolacji pionowej,
• brak diagnostyki wilgotności i zasolenia,
• dobór materiałów bez analizy rodzaju muru,
• przerwanie ciągłości izolacji,
• nakładanie szczelnych tynków na mokry mur

Największa pułapka to zamykanie wilgoci szczelną powłoką. Woda, nie mogąc odparować, zostaje wypchnięta wyżej – często aż do strefy stropów, powodując dalsze szkody.

Rola tynków renowacyjnych po wykonaniu izolacji

Po wykonaniu izolacji poziomej mur musi odparować. W tym czasie sole budowlane zaczynają krystalizować na powierzchni. Tynki renowacyjne:

• umożliwiają odparowanie wilgoci,
• magazynują sole,
• chronią warstwy wykończeniowe.

Zastosowanie zwykłego tynku po udanej iniekcji bardzo często kończy się jego odspojeniem.

Kiedy konieczna jest ekspertyza techniczna?

Ekspertyza techniczna jest niezbędna, gdy:

• wilgoć pojawia się na różnych wysokościach,
• mur jest silnie zasolony,
• budynek ma konstrukcję mieszaną,
• wcześniejsze naprawy nie przyniosły trwałego efektu.

Uniwersalne rozwiązania nie istnieją – technologię zawsze należy dobrać do konkretnego przypadku.

Podsumowanie – jak wykonać hydroizolację, żeby problem nie wrócił?

• Bez izolacji poziomej nie ma trwałej walki z wilgocią.
• Iniekcja i podcinanie to rozwiązania skuteczne, ale tylko przy właściwym doborze technologii.
• Izolacja pionowa fundamentów w starym domu jest niezbędnym uzupełnieniem.
• Skuteczna hydroizolacja to system, a nie pojedynczy produkt.

Każdy przypadek wymaga indywidualnej oceny technicznej – dobór technologii nie powinien odbywać się „z katalogu”, lecz na podstawie realnych warunków budynku. Dlatego przy planowaniu hydroizolacji fundamentów warto skorzystać z doradztwa technicznego i sprawdzonych rozwiązań dostępnych w Matbau, gdzie w ofercie znajduje się chemia budowlana przeznaczona zarówno do wykonywania izolacji poziomej i pionowej, jak również tynki renowacyjne, dobierane pod konkretny problem, a nie według jednego schematu.