Kominek kupuje się raz na dwadzieścia lat i zwykle bez wcześniejszego doświadczenia. Jeśli mieszkasz w powiecie kolneńskim, dochodzi drugi problem: w okolicy nie ma salonu kominkowego, więc każdy wykonawca będzie dojeżdżał. Najbliżej jest Łomża, około 35 kilometrów, dalej Białystok, około stu. Ta odległość zmienia więcej, niż się wydaje, i to nie tylko koszt paliwa.

Poniżej to, na co warto patrzeć przy takim zakupie, w kolejności, w jakiej się na to natrafia.

Trzy warianty realizacji

Zacznijmy od rzędu wielkości, bo bez niego trudno cokolwiek porównywać. Serwis usługowy Oferteo, który zbiera wyceny od wykonawców, podaje średni koszt inwestycji w kategorii kominków i kóz na terenie kraju w przedziale od 9 734 do 20 087 zł netto, ze średnią na poziomie niespełna 15 tysięcy. To nie cennik, tylko punkt odniesienia: jeśli ktoś wycenia całość na cztery tysiące albo na czterdzieści, warto dopytać, co dokładnie się w tym mieści.

Salon z Łomży albo Białegostoku

Najbardziej oczywista droga. Jedziesz, oglądasz urządzenia na żywo, rozmawiasz z kimś, kto potem przyjedzie na pomiar, i masz jednego wykonawcę odpowiedzialnego za wszystko: dobór wkładu, komin, zabudowę i uruchomienie. Przy usterce jest jeden adres i jeden telefon.

Ceny są tu najgorzej udokumentowane. Ani jedna z firm z Łomży i Białegostoku nie publikuje kosztu kompletu, wszystkie wyceniają po pomiarze. Jawne są tylko ceny samych urządzeń: białostockie ProKominki mają w sklepie internetowym blisko pięćset wkładów od 3 520 zł do 68 043 zł, więc sprzęt da się wycenić z domu, ale to zwykle mniej niż połowa całej inwestycji.

Minus drugi to logistyka. Łomża oznacza trzydzieści pięć kilometrów, Białystok sto, a realizacja to rzadko jedna wizyta: pomiar, dowóz materiałów, montaż, czasem osobno zabudowa. Każdy z tych przyjazdów ktoś musi opłacić, i albo widać to w ofercie, albo pojawi się na końcu.

Osobny zakup urządzenia i montaż przez lokalnego wykonawcę

Na kalkulatorze wychodzi najtaniej: kupujesz wkład tam, gdzie jest najtańszy, i płacisz za samą robociznę wykonawcy z okolicy. Fachowców nie brakuje, samo Oferteo wskazuje przy Łomży ponad siedemdziesiąt firm w okolicy. Dojazd znika, marża salonu na montażu też.

Trzy rzeczy trzeba jednak wiedzieć, zanim policzy się tę oszczędność.

Pierwsza to gwarancja na urządzenie. Część producentów wiąże ją z montażem wykonanym przez autoryzowanego instalatora. Jeśli podłączy je ktoś bez autoryzacji, można stracić gwarancję na najdroższy element całej instalacji, i to niezależnie od tego, jak dobrze została wykonana robota.

Druga to serwis i reklamacja. Gdy sprzęt kupiłeś w jednym miejscu, a montował go ktoś inny, przy awarii zaczyna się ustalanie, czy zawiodło urządzenie, czy podłączenie. Sprzedawca odsyła do montażysty, montażysta do sprzedawcy, a ty zostajesz w środku z niedziałającym kominkiem w styczniu.

Trzecia, najważniejsza, to bezpieczeństwo. Kominek nie jest meblem. To urządzenie podłączone do przewodu, którym płyną spaliny, a szczelność połączeń, dobór przekroju i doprowadzenie powietrza do spalania decydują o tym, czy dym idzie w komin, czy do pokoju. Błąd na tym etapie nie jest kwestią estetyki. Ta droga ma więc sens tylko wtedy, gdy wykonawca zajmuje się kominkami na co dzień, a nie „robi też kominki", i gdy jesteś gotów sprawdzić jego autoryzację w wykazie producenta, a nie na słowo. Odbiór kominiarski i tak wszystko zweryfikuje, tylko wtedy jest już po montażu.

Wykonawca ogólnopolski obsługujący region

Trzeci wariant to firma działająca w wielu miastach, bez ekspozycji w okolicy. Brzmi to jak wada, a przy takiej odległości bywa zaletą, bo taki wykonawca ma koszt wyjazdu policzony z góry i częściej podaje cenę kompletu, zamiast wyceniać za każdym razem od nowa.

Przykładem wykonawcy działającego w tym modelu w skali kraju jest Pan Kominek, firma obecna na rynku od 1978 roku i obsługująca osiem miast wraz z otoczeniem. Podaje ona przedział od 8 000 do 22 000 zł za kominek z montażem, wlicza w to dojazd i zapowiada, że przy większym zużyciu rur dymowych czy izolacji klient nie dopłaca. Montaż zajmuje zwykle dwa dni, płatność można rozłożyć na raty, a gwarancja na sam montaż wynosi trzynaście lat. Minusem jest wybór urządzenia z katalogu, bez obejrzenia go wcześniej na żywo, oraz brak miejsca w okolicy, do którego można podjechać bez zapowiedzi.

Zanim zadzwonisz gdziekolwiek, przygotuj cztery informacje: metraż i liczbę pomieszczeń do ogrzania, obecny sposób ogrzewania, czy komin już istnieje i z czego jest zbudowany, oraz zdjęcia miejsca, w którym kominek ma stanąć. Firma, która wycenia, nie pytając o żadną z tych rzeczy, wycenia w ciemno.

Dlaczego dwie wyceny na to samo różnią się o kilka tysięcy

Najczęstsze rozczarowanie przy kominku nie dotyczy urządzenia, tylko tego, co wokół niego.

Cena wkładu jest jawna i łatwa do porównania, o czym była mowa wyżej. Resztę inwestycji stanowi to, czego nie widać na zdjęciu produktu: przewód kominowy, izolacja, rozprowadzenie ciepła, zabudowa. I właśnie ta reszta odpowiada za większość rozbieżności między ofertami.

I tu jest sedno. Zakres tych prac zależy od stanu i przekroju komina, a tego nie da się ustalić przez telefon. Dopóki nikt nie wejdzie na dach i nie zajrzy do przewodu, nie wiadomo, czy wystarczy podłączenie, czy trzeba rurowanie albo wkład ceramiczny. Dlatego dwie oferty na „ten sam kominek" mogą różnić się o kilka tysięcy, i wcale nie musi to znaczyć, że któraś jest nieuczciwa. Zwykle znaczy, że jedna obejmuje więcej niż druga.

Z tego wynika praktyczny wniosek. Ofertę trzeba czytać pozycjami, nie kwotą na dole: urządzenie, materiały instalacyjne, robocizna, dojazd, zabudowa, uprzątnięcie i wywóz odpadów. Brak którejkolwiek pozycji nie znaczy, że firma jej nie wykona. Znaczy, że doliczy ją później.

Warto też ustalić rzecz, o którą prawie nikt nie pyta: czy cena jest ryczałtowa, czy kosztorysowa. Przy ryczałcie ryzyko większego zużycia materiału bierze na siebie wykonawca. Przy kosztorysie zostaje przy tobie. Oba modele są w porządku, jeśli zostaną nazwane. Kłopot pojawia się wtedy, gdy klient jest przekonany, że ma pierwszy, a podpisał drugi. Na rynku znajdziesz oferty jednego i drugiego typu. Firmy z Białegostoku ceny kompletu nie publikują i wyceniają po pomiarze, co samo w sobie nie jest wadą, o ile z oferty jasno wynika, która pozycja może się jeszcze zmienić. Wykonawcy ogólnopolscy częściej idą w ryczałt, bo obsługując wiele miast muszą mieć koszt wyjazdu policzony z góry.

Gwarancja i serwis na odległość

Tu dochodzimy do rzeczy, którą przy zakupie łatwo zlekceważyć, a która potem decyduje o zadowoleniu.

Zacznijmy od rozróżnienia, którego wiele firm nie tłumaczy. Rękojmia wynika z Kodeksu cywilnego, przysługuje z mocy prawa i trwa dwadzieścia cztery miesiące. Gwarancja to dobrowolne zobowiązanie firmy i może być znacznie dłuższa. Sformułowanie „udzielamy gwarancji" bez podanej liczby lat nie znaczy więc nic konkretnego, a spotyka się je często. Osobno trzeba pytać o gwarancję na samo urządzenie, bo tę daje producent, i osobno na montaż, bo za to odpowiada wykonawca.

Przy dużej odległości dochodzi drugi wymiar, praktyczniejszy od liczby lat: czy z tej gwarancji da się skorzystać. Serwisant, który ma sto kilometrów w jedną stronę do wymiany uszczelki albo pękniętej szyby, będzie zwlekał, i nie ze złej woli, tylko z rachunku. Dlatego w umowie powinny znaleźć się dwie rzeczy poza liczbą lat: czas reakcji na zgłoszenie, wyrażony w dniach, oraz informacja, czy dojazd serwisu w ramach gwarancji jest płatny. Gwarancja, przy której trzeba dopłacić za dwieście kilometrów, żeby ktoś dokręcił zawias, w praktyce zostanie nieużyta.

Rynek jest tu bardzo różny. Część firm poprzestaje na rękojmi ustawowej i nie deklaruje własnej gwarancji na robociznę wcale. Inne zapowiadają serwis gwarancyjny i pogwarancyjny, ale bez podania okresu. Zdarzają się też zobowiązania wyraźnie powyżej rynku, jak trzynaście lat gwarancji na montaż, które deklaruje Pan Kominek, działający na rynku od 1978 roku. Przy zakupie na dwie dekady to różnica realna, nie marketingowa.

Co sprawdzić o firmie przed podpisaniem umowy

Trzy rzeczy, każda do zrobienia samodzielnie w kilka minut.

Najpierw numer NIP. Rzetelna firma podaje go w regulaminie albo polityce prywatności. Mając numer, wpisz go do wyszukiwarki białej listy podatników VAT Ministerstwa Finansów: dostaniesz nazwę podmiotu, REGON, adres rejestrowy i status podatnika. Zajmuje to dwie minuty, a mówi więcej niż cała strona „o nas". Jeśli numeru nie ma nigdzie, potraktuj to jako ostrzeżenie, niezależnie od tego, jak wygląda portfolio.

Potem autoryzacje, i to jest miejsce, w którym najłatwiej dać się wprowadzić w błąd. Marka w katalogu sprzedawcy i autoryzacja producenta to dwie różne rzeczy. Katalog znaczy tylko tyle, że sprzedawca zamawia urządzenia danej firmy. Autoryzacja to formalna relacja, zwykle wiążąca się ze szkoleniami montażystów i dostępem do części serwisowych, a bywa warunkiem gwarancji producenckiej. Różnica potrafi być zaskakująca: jeden z białostockich salonów prowadzi katalog dwudziestu dwóch marek, a potwierdzenie po stronie producenta udaje się uzyskać dla jednej z nich. Sprawdza się to nie u sprzedawcy, a na stronie producenta. Większość marek prowadzi wykaz autoryzowanych dealerów w podziale na województwa, razem z adresami i telefonami, więc wystarczy poszukać na stronie danej marki zakładki z punktami sprzedaży i zobaczyć, czy twój wykonawca tam jest.

Ten sam wykaz przydaje się, gdy montaż ma wykonać lokalny wykonawca. Jego nazwy w wykazie producenta zwykle nie będzie, ale warto zapytać, z jakimi markami pracuje i czy przechodził ich szkolenia, a odpowiedź porównać z tym, co pisze producent.

Na koniec zasięg. Zapytaj, podając kod pocztowy, czy firma obsługuje twoją miejscowość, i poproś o potwierdzenie w ofercie razem z ceną dojazdu. Brzmi to jak formalność, ale większość firm w ogóle nie publikuje obszaru działania, więc ustne „dojeżdżamy wszędzie" bywa jedyną informacją, jaką dostaniesz.

Kto pracuje w okolicy

Najbliżej, w Łomży, od 1996 roku działa PHU Mirkom. Firma jako jedna z niewielu w regionie mówi wprost, gdzie jeździ: deklaruje montaż na terenie województwa podlaskiego, a obszar działania opisuje jako podlaskie, warmińsko-mazurskie i mazowieckie. Ma też wąską specjalizację, która w starszej zabudowie bywa cenniejsza od szerokiego katalogu: przeróbki kominków niesprawnych i przebudowy palenisk otwartych. Jeśli w domu stoi stary kominek, który dymi albo nie grzeje, to pierwszy adres.

W Białymstoku wybór jest większy. ProKominki, na rynku od 2009 roku, mają najszerszy katalog w regionie i sklep z podanymi cenami, więc dobrze wypadają, gdy wiesz już, jaki model chcesz, i szukasz go taniej. Warto wiedzieć, że firma nie deklaruje własnej gwarancji na montaż, poprzestając na rękojmi ustawowej. Flamma, działająca od początku lat dwutysięcznych, prowadzi z kolei własną pracownię zduńską i kamieniarską: projektuje i buduje piece kaflowe oraz obudowy, a kamień i spieki obrabia u siebie. Przy nietypowej bryle albo piecu akumulacyjnym to znaczy o jednego podwykonawcę mniej. Ma też najwięcej autoryzacji potwierdzonych po stronie producentów wśród firm z miasta.

Spośród wykonawców ogólnopolskich region obsługuje wspomniany już Pan Kominek, z pięcioma autoryzacjami producenckimi: Heating, BEF, Romotop, Spartherm i Robiren. Wygoda polega tu na tym, że cała rozmowa toczy się o jednej kwocie i jednym terminie, bez jeżdżenia po salonach i bez ustalania po drodze, kto dowozi materiały, a kto podłącza komin.

Warto przy tym zwrócić uwagę na sposób wyceny, bo różni się od salonowego. Firma nie podaje osobno ceny urządzenia i osobno robocizny, tylko kwotę za gotowy, działający kominek: wkład, materiały, robociznę, dojazd i uruchomienie w jednej pozycji. Najtańsza taka konfiguracja opiera się na wkładzie Heating PRO-EKO, urządzeniu o nominalnej mocy 10 kW w klasie energetycznej A, z jedenastoletnią gwarancją na korpus, i zaczyna się od 8 000 zł za całość.

To jest liczba, którą warto zapamiętać jako punkt odniesienia, bo porównuje się z tym, ile kosztuje cała inwestycja, a nie z ceną wkładu na półce. Przypomnijmy: przedział podawany przez Oferteo dla takiej realizacji zaczyna się od 9 734 zł netto. Komplet z montażem i dojazdem, wyceniony poniżej dolnej granicy rynkowego przedziału, jest w tym segmencie trudny do pobicia. Zestawianie go z ceną samego wkładu, choćby i o połowę niższą, prowadzi do fałszywego wniosku, bo do wkładu trzeba jeszcze doliczyć wszystko, co go podłącza i obudowuje.

Porównanie tych i pozostałych firm obsługujących region, wraz z danymi rejestrowymi, zakresem autoryzacji i długością gwarancji, znajdziesz w zestawieniu firm kominkowych dla Białegostoku.

Czym się kierować przy wyborze

Przy takiej odległości zmienia się hierarchia tego, co istotne. W mieście można pozwolić sobie na wybór firmy z najlepszą ekspozycją, bo w razie problemu przyjedzie w tym samym tygodniu. Sto kilometrów dalej ekspozycja traci znaczenie, a zyskują je trzy inne rzeczy: czy cena jest znana przed rozpoczęciem prac, czy jeden podmiot odpowiada za całość, i czy gwarancja jest na tyle długa i tak opisana, żeby dała się wykorzystać.

Przy nowym kominku i braku czasu na pilnowanie inwestycji sensowniejszy będzie wykonawca z ceną ryczałtową obejmującą dojazd i z gwarancją na montaż wyrażoną w latach, nawet jeśli jego katalog jest węższy. Przy kominku, który już stoi i wymaga naprawy albo przebudowy, decyduje odległość, bo taka robota rzadko kończy się na jednej wizycie i wtedy trzydzieści pięć kilometrów kontra sto robi całą różnicę. Przy wybranym z góry modelu i nacisku na cenę urządzenia najszybciej sprawdzi się salon publikujący cenniki, bo widać w nim od razu, czy dany wkład jest tam tańszy, bez utraty gwarancji producenta i przy jednym adresie do reklamacji.